Toolbox: Hijsen (verplaatsen van lasten)

maandag 1 september 2008 

Er gebeuren jaarlijks heel veel (bijna) ongevallen die in verband gebracht kunnen worden met het hijsen van allerhande voorwerpen en materialen.
Het overgrote deel van deze ongevallen wordt veroorzaakt door menselijk handelen.
Veilig hijsen is dan ook meer dan het gebruik van veilige hijswerktuigen en goed hijsgereedschap.
In de Nederlandse Arbo-wetgeving zijn een aantal artikelen opgenomen die verwijzen naar de normen die te maken hebben met de te stellen eisen aan hijsmiddelen, takels, stroppen, kettingen enz.
Ook is in deze wet opgenomen, dat hijsmiddelen periodiek gekeurd moeten worden.

Wat zijn nu de risico’s en eisen die we bij het hijsen (verplaatsen van lasten) tegenkomen?

Het grootste risico is dat de last uit de kraan valt, omdat deze niet op de juiste manier is aangeslagen. Ook lasten die een verschoven zwaartepunt hebben, kunnen leiden tot het (onverwachts) raken van personen, omdat de last bij het hijsen vreemde bewegingen maakt.
Om dit soort risico’s te minimaliseren is het verstandig om alleen mensen, die weten (d.i. opgeleid zijn) hoe ze een last aan moeten slaan, dit te laten doen.

Ook het raken van equipement is een risico.
Doordat er bij het verplaatsen van de last niet vooraf goed wordt gekeken of de weg die afgelegd moet worden vrij is, loopt men de kans dat men iets raakt met alle gevolgen van dien.

Zoals al eerder gezegd, is het gebruik van veilige hijswerktuigen en goed hijsgereedschap een eerste vereiste. Goed gereedschap is immers het halve werk.
Voor dat een hijsklus wordt gestart is het dus van groot belang om vooraf te bespreken hoe de klus aangepakt moet worden en welke middelen het meest geschikt zijn.
Als eenmaal deze stap gemaakt is, moeten alle middelen die gebruikt gaan worden aan een visuele inspectie onderworpen worden.
Indien er twijfel bestaat of een hijsmiddel nu wel of niet aan de regelgeving voldoet is het zaak het zekere voor het onzekere te nemen en deze niet te gebruiken.

Als gebruik wordt gemaakt van een mobiele kraan en de daarop aanwezige equipement is het verstandig om de kraanmachinist te vragen naar het kraanboek.
In dit boek bevinden zich alle rapporten en certificaten van de kraan en de hijsmiddelen die op de kraan aanwezig zijn.

Wordt gebruik gemaakt van takels, kunststof stroppen, staalkabels, sluitingen en dergelijke, dan is het zaak om eerst te kijken of de inspectiedatum niet verlopen is (dit staat op het hijsmiddel of het certificaat) en vervolgens een visuele inspectie uit te voeren.

Er zijn voor de diverse hijsgereedschappen een aantal redenen om deze af te keuren.
Zeer bekend is de kink en de vleeshaken bij staalkabels en het inscheuren van hijsbanden.

Bij het gebruik van hijsbanden, staalkabels en kettingen is het belangrijk dat scherpe delen/hoeken worden vermeden. Als om scherpe delen/hoeken moet worden aangeslagen, dient er gebruik gemaakt te worden van bescherming, bijvoorbeeld stukken autoband.

Tenslotte nog iets over de invloed van het weer en de wind.
Bij dreigend onweer moet een buiten opgestelde kraan direct buiten bedrijf worden gesteld.
Het is veelal het hoogste punt in de omgeving en fungeert dan als bliksemafleider.

Met betrekking tot wind kan het volgende worden aangehouden.
Als een last niet in bedwang gehouden kan worden of de stabiliteit van een kraan in gevaar komt, moet het werk worden gestaakt.

Indien de windkracht 6 Beaufort of hoger is mag er (in open bouw) geen hijswerk meer uitgevoerd worden. Als er in de luwte van een gebouw gewerkt wordt, moet er een inschatting gemaakt worden of de werkzaamheden wel door kunnen gaan. Let hierbij op de wind die raar kan draaien om de hoeken van het gebouw. Pas dan wel op met lasten die boven het gebouw uit gehesen moeten worden.