Toolbox: Laatste minuut risico analyse

In de VGM Checklist Aannemers (versie 2008/05) is het uitvoeren van een Laatste Minuut Risico Analyse (LMRA), voor alle certificeringniveaus (*/**/petrochemie), een must-vraag. 
Hieronder wordt voor de LMRA uiteengezet; wat het doel van een LMRA is, wat een LMRA is, welke stappen dienen te worden doorlopen en er wordt een voorbeeld van een ‘geheugen steuntje’ aangereikt waarmee een LMRA uitgevoerd kan worden.

Doel
Het doel van een LMRA is het identificeren van de gevaren op de eigen werkplek en het elimineren van risico’s en gevaarlijke omstandigheden, die tot een incident kunnen leiden.
Er wordt dus niet begonnen met het werk, als de gevaren niet geëlimineerd kunnen worden en de risico’s niet beheerst zijn. Kortom, het is beter vooraf nog eens goed na te denken over eventuele gevaren, in plaats van de gevolgen van deze gevaren te ervaren.

Wat is het?
Een LMRA is een korte risico-beoordeling die uitgevoerd wordt door degene die de werkzaamheden daadwerkelijk gaat verrichten. Er dient een procedure te worden opgesteld, waarin wordt beschreven volgens welke methode binnen de organisatie een LMRA wordt uitgevoerd (welk ‘geheugen steuntje’ wordt gebruikt), hoe en door wie deze methode aan de medewerkers bekend wordt gemaakt (bijv. tijdens een personeelsbijeenkomst) en hoe getoetst wordt dat LMRA’s in de praktijk worden uitgevoerd (door dit  bijvoorbeeld tijdens werkplekinspecties te toetsen). Voor het uitvoeren van een LMRA hoeft geen formulier te worden ingevuld en te worden gearchiveerd. Het  uitvoeren van een Laatste Minuut Risico Analyse hoeft niet langer dan een minuut te duren. Het gaat erom dat mensen vlak voor dat ze met het uitvoeren van de taak beginnen, nadenken over de risico’s, deze wegnemen of aanvaardbaar maken.
Een LMRA wordt op ieder moment van elke dag, op de werkplek en direct voor aanvang van de werkzaamheden uitgevoerd. Dus niet alleen nadat de standaard voorzorgsmaatregelen zijn genomen, maar ook bij verandering van de werkzaamheden en omstandigheden, na een voorval en/of korte werkonderbreking.

Ondanks alle voorzorgmaatregelen in de vorm van TRA’s, procedures, werkinstructies, werkvergunningen, kan op elk moment de situatie veranderen, die andere risico’s met zich meebrengt of kunnen risico’s over het hoofd zijn gezien.
Waar het om gaat is dat je op het laatste moment voor aanvang van je taak een laatste check doet van de risico’s. De risico’s kunnen voortkomen uit de werkzaamheden zelf, de werkplek, de werkomgeving, de werkcondities, de werkcomplexiteit en de milieu-aspecten en kunnen per seconde veranderen.

Stappenplan
Een LMRA wordt in drie stappen doorlopen:

1. Beoordelen van de risico’s
Welke risico’s zijn bij het uitvoeren van de werkzaamheden, ondanks alle voorzorgsmaatregelen, nóg aanwezig? Vraag je zelf af wat je tijdens het uitvoeren van de taak kan overkomen. Wat is de kans dat het risico zich voordoet en wat is het effect ervan?

2. Bepalen van de maatregelen
Welke maatregelen kunnen worden genomen om de nog aanwezige risico’s weg te nemen of aanvaardbaar te maken.

3. Uitvoeren van de maatregelen
Voer de maatregelen, die nodig zijn om de nog aanwezige risico’s weg te nemen of aanvaardbaar te maken, uit. Zorg dus dat de werkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd. 

Voorbeeld LMRA ‘geheugensteuntje’
In de praktijk worden LMRA’s uitgevoerd door gebruik te maken van een ‘geplastificeerd geheugen-steuntje’ welke men bij zich draagt. De eerste keren zul je de punten op dit kaartje één voor één doorlopen. Vervolgens is het de bedoeling dat je de stappen, routinematig, in je dagelijkse werk doorloopt.

Hieronder is een voorbeeld van een dergelijk ‘geplastificeerd geheugensteuntje’ afgebeeld, waarvan in de praktijk gebruik kan worden gemaakt.