Toolbox: Automatische Externe Defribillator

maandag 3 januari 2011 

Inleiding
Per jaar overlijden in Nederland ongeveer 15.000 mensen door plotselinge 'hartdood': opeens valt de pompwerking van het hart uit. Meestal gaat het om een hartritmestoornis die brilleren wordt genoemd. Het hart slaat dan, als het ware op hol. In veel gevallen is zo iemand te redden met een binnen enkele minuten toe te dienen elektrische defibrillatorschok. Met behulp van een Automatische Externe Defibrillator (afgekort AED) kunnen tegenwoordig niet alleen artsen maar ook medische leken trefzeker levensreddend handelen als iemand een plotselinge hartstilstand heeft gekregen. Blijkens praktijkgegevens kan die toepassing resulteren in bijna een verviervoudiging van de overlevingskans van de slachtoffers in kwestie. Op steeds meer plaatsen komen AED’s te hangen. Deze worden aangegeven met het standaard ‘AED-pictogram’. In geval van een reanimatie haal je of laat je zo snel mogelijk een AED halen en laat je 112 bellen.

Omschrijving
Een AED is een apparaat waarmee een fibrillerend hartritme hersteld kan worden. Een fibrillerend hartritme is een hart wat niet ritmisch samentrekt waardoor er geen bloed wordt rondgepompt. Daardoor worden de hersenen niet van zuurstofrijk bloed voorzien wat uiteindelijk leidt tot de dood. Door het toedienen van een schok wordt geprobeerd het hart te “resetten”, zodat de samentrekkingen weer in het goede ritme komen. Dit proces wordt defibrilleren genoemd.
Nadrukkelijk wordt hier gemeld dat een AED zelf niet reanimeert (i.e. beademingen en borstcompressies) dat doet de mens. DE AED vertelt wat je moet doen ter voorbereiding op het toedienen van de schok. Reanimeren is belangrijk om de vitale organen van zuurstof te blijven voorzien en het hart te stimuleren en voor te bereiden op schokken.

Materiaal bij een AED
Een AED bestaat onder andere uit een microprocessor en elektroden. De elektroden verzamelen informatie over het ritme van het hart, welke informatie door de microprocessor wordt geïnterpreteerd. Als er sprake is van fibrillatie adviseert de microprocessor een schok om het hart te defibrilleren. Met toediening van de elektrische schok wordt getracht het (hartspierweefsel) te ontladen om zo de sinusknoop weer de kans te geven de controle over het hartritme terug te krijgen, waardoor het hart weer in een normaal ritme gaat kloppen.

Een AED bestaat uit de body, een accu en 2 elektrodestickers. Afhankelijk van het type zit op de body een aan/uit-knop en een schokknop. Daarnaast zitten standaard de volgende zaken bij een AED:
- Reserve elektrodestickers
- Handdoekje
- Kledingschaar
- Scheermesjes
- Handleiding

Aandachtspunten AED gebruik
- Zweet/nattigheid op borstkas afdrogen;
- Lichaamsbeharing op plaats stickers verwijderen;
- Plak elektrode niet over: pacemaker, tepel, sleutelbeen of borstbeen, sieraden of piercings;
- Zorg ervoor dat het slachtoffer niet in een plas ligt;
- Zorg ervoor dat je niet tegen het slachtoffer aanzit bij analyse en schok;
- Plak stickers nooit opnieuw. Er blijft niet genoeg geleidende gel over om een 2^e keer te plakken;    - - Moeten de stickers echt los dan moeten ze daarna opnieuw geplakt worden.

Voordelen AED
- Een AED is veilig en betrouwbaar. Er zal alleen een schok toegediend worden als analyse uitwijst dat dit noodzakelijk is.
- Een AED bedienen is eenvoudig te leren. De AED zit tegenwoordig standaard bij een reanimatie-opleiding (i.e. BHV en EHBO).
- AED’s worden steeds goedkoper, compacter, slimmer en eenvoudiger te bedienen.
- Maar bovenal de inzet van een AED verhoogt de overlevingskans van het slachtoffer aanzienlijk.

Gebruik AED
Als de AED is gehaald gaat de eerste hulpverlener gewoon door met reanimeren en begint de ander met het aansluiten van de AED. Handelingen met de AED gaan voor de reanimatie omdat zo snel mogelijk geanalyseerd en mogelijk gedefibrilleerd moet worden.

Stappenplan:

1. Verwijder kleding van de borstkas (gebruik eventueel de kledingschaar);
2. Open de AED. Sommige starten dan al. De andere moet je aanzetten met de aan/uit knop;
3. Haal de elektrodestickers uit de verpakking en plak ze in 1 keer op de juiste plek (zie afbeelding binnenkant klep AED);
4. AED start analyse. Zorg dat je zelf of omstanders het slachtoffer niet aanraken;
5. Na de analyse wordt:
   - een schok geadviseerd (semi automatisch). Maak met een hand  een grote boog en zeg daarbij dat niemand het slachtoffer aanraakt. Druk daarna op de schokknop of;
   - Automatisch een schok toegediend (vol automatisch). Ook nu aangeven dat er een schok gegeven gaat worden of;
   - Geen schok geadviseerd, omdat uitde analyse blijkt dat het hart niet defribilleerd.
6. Volg de aanwijzingen van de AED op;
7. Afhankelijk van het type begeleid de AED de reanimatie door bijvoorbeeld meet te tellen met het beademen en de borstcompressies;
8. Na 2 minuten volgt een nieuwe analyse. Tijdens deze analyse kan er van plaats gewisseld worden zodat de ander gaat reanimeren;
9. Vervolgens wordt er weer een schok toegediend. Stap 5 t/m 9 worden herhaald tot de hulpdiensten komen.

 Wie mag AED gebruiken?
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in april 2002 opdracht gegeven via een Algemene Maatregel van Bestuur de Wet BIG zodanig te wijzigen dat het gebruik van de AED door medische leken is toegestaan. Hiermee is de mogelijkheid geschapen dat iedereen in Nederland de AED mag hanteren. Het is niet verplicht om een reanimatie/AED cursus gevolgd te hebben, maar met name het volgen van een reanimatiecursus is wel zeer aan te bevelen en vergroot de overlevings-kans van het slachtoffer. 

Afsluitende vraag?
Weet jij waar bij jullie in de buurt/organisatie een AED hangt?

Bron: http://www.ikehbo.nl/reanimatie/aed.php en http://nl.wikipedia.org