Toolbox: Taak Risico Analyse

vrijdag 3 juni 2011 

De arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers om de gevaren, die zijn verbonden met de werkzaamheden in hun organisatie, te inventariseren en te evalueren.Dat wil zeggen dat elke organisatie de risico’s, van het werk voor de gezondheid van de werknemers, moet inventariseren en evalueren. Zowel bij routinematige als bij projectmatige werkzaamheden schuilen er gevaren die vaak niet tijdig worden onderkend. Het opstellen van een Taak Risico Analyse (in het dagelijks taalgebruik afgekort als TRA) is een hulpmiddel om tijdig de risico’s van de projectmatige werkzaamheden te onderkennen.

Doel
Het doel van de TRA is het voorkomen van ongevallen als gevolg van het uitvoeren van werkzaamheden. Dit kan worden bereikt door:

1. Op een gestructureerde manier (onvoorziene) risico’s van de werkzaamheden te inventariseren.
2. Het nemen van maatregelen om de risico’s weg te nemen of beheersbaar te maken.

Wanneer een TRA uitvoeren?
Een TRA wordt opgesteld of kan noodzakelijk zijn wanneer:

1. Werkzaamheden met een hoog risico moeten worden uitgevoerd die niet of niet geheel volgens de reeds bestaande procedures of werkinstructies kunnen worden uitgevoerd.
2. Procedures opgesteld of geëvalueerd moeten worden.
3. Werkzaamheden voor het eerst worden uitgevoerd, waarvan de risico’s en ongewenste gevolgen (nog) niet bekend zijn.

Een voorbeeld van een werk waarvoor een TRA nodig kan zijn, is:
Het loskoppelen en weg takelen van een pomp voor chemicaliën midden in een technische installatie. Voor deze werkzaamheden is geen standaard werkinstructie. Het werk wordt incidenteel uitgevoerd en er zijn zo op het eerste gezicht grote risico’s aan verbonden.

Een voorbeeld van een werk waarvoor geen TRA uitgevoerd hoeft te worden is:
Het vervangen van een niveaumeter in de onderzijde van een voorraadsilo voor cokes. Voor deze klus is een werkinstructie opgesteld waarin is beschreven hoe deze werkzaamheden beheersbaar uitgevoerd kunnen worden.

Door wie wordt een TRA opgesteld?
Belangrijk is dat een TRA in teamverband wordt uitgevoerd met die personen die de werkzaamheden daadwerkelijk gaan uitvoeren en eventueel in overleg met deskundigen (i.e. veiligheidskundige of technisch specialist). Het uitvoeren van de TRA is een lijn verantwoordelijkheid. Om het proces te begeleiden dient een voorzitter aanwezig te zijn.

Relatie met de werkvergunning
In veel gevallen zal bij het afgeven van een categorie Hoog werkvergunning, door de verstrekker, een uitgewerkte TRA worden verlangd.

Procedure/werkinstructie
Het proces om tot een goed uitgevoerde TRA te komen zal moeten worden vastgelegd in een procedure en/of werkinstructie.
In deze procedure en/of werkinstructie worden onder andere de taken, verantwoordelijk-heden van diverse functionarissen en de werkwijze van het uitvoeren van een TRA vastgelegd.

Werkwijze
Zorg er allereerst voor dat de deelnemers op de hoogte zijn van de situatie en de uit te voeren taak/werkzaamheden. Het kan verhelderend werken als men vooraf op de locatie gaat kijken en/of te zorgen dat er aanvullende informatie aanwezig is zoals tekeningen, bestaande werkinstructies of handleidingen.

Voordat met de TRA wordt begonnen, dienen een aantal algemene gegevens op het TRA-formulier te worden ingevuld, zoals:
- Een korte omschrijving van het werk die voor alle betrokkenen eenduidig is. Bijvoorbeeld “Het uitbouwen van pomp P506 in pompput 500”.
- De namen en functies van al degene die mee hebben geholpen bij het opstellen van de TRA.

De werkwijze om daadwerkelijk een goede TRA uit te voeren bestaat uit de volgende stappen:

1. Verdeel de taak/werkzaamheden onder in logische activiteiten, en schrijf ze in chronologische volgorde in de kolom Activiteit.
2. Bepaal per activiteit denkbare en reële risico’s en schrijf ze op in de kolom Risico’s;
3. Stel voor elke risico één of meerdere beheersmaatregelen vast waarmee het risico wordt geëlimineerd of beheersbaar wordt. Denk daarbij aan de bronaanpak. Schrijf de beheersmaatregelen op in kolom Beheersmaatregelen.
4. Zorg dat alle beheersmaatregelen aanwezig zijn voorafgaande aan het uitvoeren van de taak/werkzaamheden.
5. Bespreek voorafgaande aan de uitvoering van de taak/werkzaamheden, de TRA met alle medewerkers die de taak/werkzaamheden gaan uitvoeren.
6. De leidinggevende controleert regelmatig of de taak/werkzaamheden volgens de gemaakte afspraken, die zijn vastgelegd in de TRA, worden uitgevoerd. Indien tijdens de uitvoering van de werkzaamheden afgeweken wordt van de TRA, dient het werk direct te worden gestopt en dient met alle betrokken medewerkers opnieuw de TRA te worden bekeken.
7. Evalueer direct na het afronden van de werkzaamheden de TRA om na te gaan:
   - of de uitgevoerde werkzaamheden volgens plan zijn verlopen
   - welke knelpunten zich hebben voorgedaan en welke oplossingen er zijn bedacht en doorgevoerd.
   
   Het uitvoeren van een TRA is moeilijk en (soms) tijdrovend, waarin veel kennis en ervaring wordt vastgelegd van medewerkers en diverse specialisten. Zorg dat deze kennis behouden blijft voor andere werkzaamheden door de TRA na evaluatie te archiveren. Echter, het is niet de bedoeling dat voor een volgende zelfde klus de TRA wordt gekopieerd, voorzien van een nieuwe datum en vervolgens wordt gebruikt. De werkzaamheden en de omgeving kunnen immers anders zijn. In aantal gevallen waarin de beschreven taak/werkzaamheden in de toekomst veel vaker uitgevoerd gaat worden kan worden overwogen de TRA om te zetten worden in een werkinstructies.

Wilt u zelf of uw medewerkers opleiden tot het nog beter opstellen van Taak Risico Analyses, dan verwijzen wij u graag door naar onze cursus Taak Risico Analyse.