Toolbox: Startwerkinstructie

dinsdag 4 oktober 2011 

We doen heel veel om de risico’s van onze werkplek en van onze werkzaamheden weg te nemen of tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen, te weten:

• Het uitvoeren van een Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (afgekort RI&E).
• Het opstellen van een functie-gerelateerde RI&E waarin wordt gekeken welke risico’s er worden  gelopen bij het uitvoeren van de werkzaamheden in het kader van de functie en de wijze waarop die risico’s kunnen worden weggenomen of kunnen worden gereduceerd.
• Het opstellen van een VGM-plan waarin onder andere de risico’s van de bouwplaats of de projectlocatie aan de orde komen en de risico’s die het tegelijkertijd werkzaam zijn van diverse partijen op dezelfde werklocatie met zich meebrengen.
• Het geven van een poortinstructie waarin de opdrachtgever vertelt met welke risico’s je te maken krijgt als je op haar bedrijfsterrein werkt.
• Het aanvragen, verstrekken en bespreken van de werkvergunning (eventueel aangevuld met een TRA bij hoog-risico werk) waarin de houder en de verstrekker overeenkomen dat de werkzaamheden veilig en onder veilige omstandigheden kunnen worden uitgevoerd.
• Het uitvoeren van een Laatste Minuut Risico-Analyse (afgekort LMRA), waarin je kort voor aanvang nogmaals controleert of je werkplek inderdaad veilig is en/of dat je veilig aan de slag kan gaan.

Ter aanvulling op bovenstaande methoden om de risico’s van de werkplek en de werkzaamheden weg te nemen of tot een aanvaardbaar niveau te verlagen, wordt in deze toolbox de startwerkinstructie behandeld. In de dagelijkse praktijk wordt deze instructie ook wel inductietraining, projectwerkinstructie, etc. genoemd.
Steeds meer bedrijven kiezen er voor om voor hun medewerkers overzicht te scheppen in de grote hoeveelheid informatie, die op diverse wijze en op verschillende momenten, op  de werknemer afkomt. Deze bedrijven kiezen er voor om voor aanvang van de werkzaamheden op de projectlocatie korte tijd met de medewerkers, die de klus gaan klaren, rond de tafel te gaan zitten om nogmaals de belangrijkste risico’s en aspecten van het werk te bespreken. De bespreking wordt veelal startwerkinstructie genoemd.

In de praktijk zien we dat bij kleine, kortdurende projecten een startwerkinstructie wordt uitgevoerd aan de hand van het doorlopen van een standaard startwerkinstructie-formulier met daarin een checklist met te behandelen onderwerpen (waaronder de belangrijkste risico’s).
Bij langlopende projecten, die aantal maanden of jaren duren en/of waar een groot aantal medewerkers van diverse  (onder)aannemers wordt ingezet, wordt een presentatie gegeven aan elke medewerker die voor het eerst werkzaam is op het project. Voor welke methode men ook kiest, startwerkinstructie of presentatie, in beide gevallen worden onder andere de volgende onderwerpen behandeld:

• Project informatie
• Beleidsverklaring
• Specifieke risico’s
• Gebruik van standaard en specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen
• Gebruik special gereedschap
• Organogram van het project management (wie is waarvoor verantwoordelijk)
• Inhoud en werkwijze van het werkvergunningsysteem
• Gebruik LMRA kaart
• Procedure hoe te handelen bij het waarnemen van gevaarlijke situaties en/of handelingen
• Hoe te handelen bij een ontruimingsalarm, ongeval en/of brand?
• Toegangseisen tot de projectlocatie
• Terrein en gedragsregels (gebruik mobiele telefoons, rookbeleid, maximum snelheid, etc.)
• Sancties
• Werk- en rusttijden
• Eet- en omkleedruimte
• Inzamelen en afvoer afval

Bij een startwerkinstructie gaat het er uiteindelijk om dat de aanwezigen begrijpen wat de risico’s van de werkplek en hun werkzaamheden zijn, dat zij weten welke beheersmaatregelen zij moeten nemen om deze risico’s weg te nemen of te verminderen en dat zij weten wat zij moeten doen indien er toch wat fout gaat of dreigt te gaan.
Degene die de startwerkinstructie initieert en voorzit heeft naast het verschaffen van informatie de taak om een klimaat te scheppen waarin de aanwezigen ongehinderd en ongeremd vragen kunnen stellen als hun iets niet duidelijk is.
Aan het eind van de startwerkinstructie vermelden de aanwezigen hun naam op het startwerkinstructie-formulier en verklaren daarmee de instructie te hebben ontvangen én te hebben begrepen.
Indien de startwerkinstructie wordt gegeven door gebruik te maken van een (Power-point) presentatie wordt er ook wel  voor gekozen om aan het eind een toets af te nemen waaruit moet blijken of de aanwezigen de behandelde onderwerpen hebben begrepen.
Bij grote projecten wordt na succesvol  volgen van de startwerkinstructie een stempel gezet of een aantekening gemaakt in het veiligheidspaspoort en/of wordt een (helm)sticker uitgereikt zodat voor buitenstaanders zichtbaar is dat iemand de instructie heeft gehad.

Als geheugensteun kan aan het eind van de startwerkinstructie een kaart op borstzak-formaat worden uitgereikt met daarop de belangrijkste onderwerpen uit de startwerkinstructie.
Alle startwerkinstructie-formulieren worden bewaard, om later aan te kunnen tonen dat de medewerkers op de projectlocatie op de hoogte zijn gebracht van de risico’s. Bij langlopende projecten kan ervoor worden gekozen om een onderwerp uit de startwerkinstructie tijdens een toolbox te herhalen. Op deze wijze worden medewerkers die maanden geleden hun startwerkinstructie hebben gekregen, opnieuw geïnformeerd.