Contactformulier

Naam *
Telefoonnummer
E-mailadres *
Functie
Bedrijfsnaam
Adres
Postcode
Plaats
Vragen/wensen *
  annuleren
* verplichte velden
overzicht

Toolbox: Gasmeten: een inleiding

woensdag 15 februari 2017 

Onze werkplek moet veilig en gezond zijn. Om te controleren of er op de werkplek sprake is van brand-/ explosiegevaar, vergiftiging en/of verstikking staan ons gasmeters ter beschikking. In deze toolbox wordt uitgelegd wat het nut is van gasmetingen en wanneer deze moeten worden uitgevoerd.

Een veilige atmosfeer
Op de werkplek moet voldoende (maar niet te veel) zuurstof zijn en er komen bij voorkeur geen toxische of brandbare stoffen in de lucht voor.
• Te weinig zuurstof leidt tot verstikkingsgevaar, terwijl te veel zuurstof leidt tot verhoogd brandgevaar
• Blootstelling aan toxische stoffen kan leiden tot schade of vergiftiging.
• De aanwezigheid van brandbare stoffen kan zorgen voor brandgevaar.
In de industrie worden regelmatig toxische en brandbare stoffen gebruikt. Om schade aan de veiligheid en gezondheid te voorkomen moeten de hoeveelheden beneden wettelijke grenzen blijven.

Een veilige atmosfeer betekent:

Parameter

Concentratie

Zuurstof

18-21 %

Toxische stoffen

< Gezondheidskundige grenswaarde

Brand-/explosiegevaar

< 10% LEL


Zuurstof concentratie

Ons lichaam heeft zuurstof nodig om te kunnen functioneren. Het normale zuurstofpercentage in de lucht is gemiddeld 20,9 %. Bij verlaagde zuurstofconcentraties worden we suf en naarmate de concentraties lager worden verliezen we ons bewustzijn. 4% Zuurstof leidt tot coma en bij 0% zuurstof overlijden we direct. Bij een zuurstofpercentage boven 21% is geen sprake van gezondheidsgevaar, maar wel van extra brandgevaar.

Toxische stoffen en gezondheidskundige grenswaarde

De toxiciteit (of giftigheid) van een stof wordt bepaald door de dosis (een combinatie van blootstellingsconcentratie en blootstellingstijd). Wanneer we een toxische stof in ons lichaam krijgen (bijvoorbeeld door opname van een oplosmiddel door de huid of inademing van damp) dan kan deze stof schade toebrengen aan ons lichaam (bijvoorbeeld schade aan organen, een allergische reactie of kanker). De concentratie van toxische stoffen op de werkplek moet altijd beneden de ‘gezondheidskundige grenswaarde’ blijven. De grenswaarde is: “de maximale concentratie van een stof in de lucht op de werkplek, waar beneden geen schadelijke gezondheidseffecten optreden”. In de praktijk is het beter om uit te gaan van een concentratie < 10% grenswaarde. De grenswaarde heeft namelijk zo zijn beperkingen. Deze geldt voor gezonde mensen, bij een blootstelling van 8 uur/dag en 40 uur/week gedurende 40 dienstjaren en is gebaseerd op de huidige kennis.

Brand-/explosiegevaar en 10% LEL
In de industrie komen vaak brandbare stoffen voor. Denk maar aan tank terminals met aardolieproducten. Als op de werkplek een voldoende hoge concentratie van dampen of gassen van brandbare stoffen aanwezig is kan met zuurstof uit de lucht een brandbaar mengsel ontstaan. Wanneer dan een ontstekingsbron aanwezig is kan een brand of explosie ontstaan. Welke hoeveelheid van een damp of gas nodig is om een brandbaar mengsel te vormen met zuurstof uit de lucht hangt af van de stof. Dit wordt uitgedrukt in de onderste explosiegrens (OEG, of op zijn Engels Lower Explosion Limit, LEL). Bij 100% LEL is er voldoende gas aanwezig om een brandbaar mengsel te vormen. Op de werkplek willen we geen brandgevaar. De concentratie brandbaar gas/damp op de werkplek moet daarom altijd beneden de 10% LEL blijven.

Gasmeten: wanneer

Wanneer er twijfel is aan de veiligheid van de atmosfeer moet dit met behulp van gasmetingen worden gecontroleerd. Een voorbeeld is wanneer een medewerker een tank moet betreden waarin een toxische en/of brandbare stof heeft gezeten. In de tank kan sprake zijn van zuurstoftekort, omdat deze normaal gesproken niet geventileerd is. Ook kunnen er nog resten van de toxische en brandbare stof aanwezig zijn. Uiteraard moet de tank schoon gemaakt worden en geventileerd. Daarna moeten de volgende parameters worden gemeten met een gepompte (actieve) gasmeter voorzien van een slang: zuurstofconcentratie (Vol%), explosiegevaar (% LEL) en concentratie toxische stoffen (ppm).
De meetresultaten moeten worden geregistreerd, bijvoorbeeld op de werkvergunning. Vervolgens moet aan de wettelijke normen getoetst worden of de atmosfeer veilig is.

Er bestaan multimeters die voor al deze parameters sensoren bevatten. 

 

 Voorbeeld van een multimeter met sensoren voor zuurstof, explosiegevaar en toxische stoffen  

  Voorbeeld van een multimeter met sensoren voor zuurstof, explosiegevaar en toxische stoffen

In de volgende toolbox vertellen we waarmee je rekening moet houden bij gasmeten.

Bronnen:
Cursus gasmeten Arbo Support

U kunt bij Arbo Support een cursus gasmeten volgen, gegeven door deskundige en praktijkgerichte docenten!

Deel het bericht

Downloads


application/pdf Gasmeten_inleiding.pdf

Heeft u vragen of wenst u nadere informatie?