Eind vorige maand werd Ron Wiersma van Meteo Consult ingeschakeld bij de TT van Assen. En toen werd zelfs hij door het onweer verrast. ‘De coureurs waren daar al ruim een week van tevoren aan het trainen, en wij moesten in de gaten houden of dat veilig was. Nu wisten we dat er onweer dreigde, maar in een straal van 30 kilometer rond het parcours was er geen sprake van ontladingen. Dus mocht iedereen doorrijden. Maar ja, een onweersbui moet ergens ontstaan, en in dit geval gebeurde dat vlak boven ons hoofd. En onmiddellijk sloeg de bliksem in een lichtmast.’

Nee, bij dit incident raakte niemand gewond. Maar het laat wel zien dat onweer verraderlijker is dan menigeen denkt. ‘Natuurlijk’, geeft Wiersma toe, ‘in de meeste gevallen heb je al bij de weersverwachting gehoord dat er iets aankomt. En natuurlijk, in de meeste gevallen ontstaat zo’n bui op kilometers afstand, en zolang er meer dan 10 seconden zit tussen bliksem en donder, loop je nog geen gevaar. Maar heel soms biedt die regel dus weinig zekerheid.’
 
Paraplu
Wat betekent dit voor de man op de steiger die zwarte wolken ziet naderen? Wiersma heeft een duidelijk advies voor hem. ‘Meteen naar beneden komen, al voor het onweer losbarst. Nee, denk niet dat je veilig bent omdat je omringd wordt door objecten die hoger liggen. Je kunt er niet zomaar van uitgaan dat de bliksem alleen daar zal inslaan. En bovendien, al word je zelf net gemist, dan nog loop je gevaar. Dat zie je aan een incident laatst bij mij in het dorp – niet op een steiger maar gewoon op straat. De bliksem sloeg in de paraplu van een vrouw, en haar man, die naast haar liep, werd óók getroffen. Hij had niet eens zoveel brandwonden, maar wel gekneusde ribben en inwendig letsel.’

 U ziet: ook op de grond bent u niet veilig. ‘Nee, je moet echt naar binnen’, zegt Wiersma. ‘Oké, het kan gebeuren dat je door het onweer wordt overvallen terwijl je bijvoorbeeld midden in een polder staat. Dan moet je zorgen dat je oppervlakte zo klein mogelijk wordt. Ga in zo’n geval ineengedoken op een laag punt zitten, bijvoorbeeld bij een sloot. Maar nogmaals: als het mogelijk is, moet je gewoon naar binnen.’

 Indoor risico’s
Maar is het gevaar dan geweken? Een minuutje googelen zet je al aan het twijfelen. Als het onweer te dichtbij komt, mag je niet te dicht bij het raam staan, je mag je handen niet wassen, en een douche nemen is al helemaal uit den boze. Zelfs bellen is niet verantwoord, althans niet met een vaste lijn. Weerman Reinier van de Berg waarschuwde 2 jaar geleden in ‘Knevel en Van den Brink’ dat er in de Verenigde Staten ieder jaar 2 bellers overlijden. Zo telefoon is immers verbonden met een stroomdraad, en via die draad kan de bliksem zijn weg vinden naar het oor.

 Maar toch, volgens Wiersma zijn de risico’s uiterst klein. ‘Natuurlijk, water geleidt, dus als jij net de handen wast op het moment dat de bliksem inslaat, kan het misgaan. En ik geef toe: als je op het verkeerde moment bij het raam staat, kun je gewond raken door de scherven. Maar ik ken geen gevallen in Nederland waarbij dat ook gebeurde. Nee, ook niet met een telefoon: Iedereen belt tegenwoordig toch met een gsm of handsfree?’

 Het grootste risico is dat het pand in brand vliegt. ‘Als je geen bliksemafleider hebt, zoekt de elektriciteit zich via de stroomdraden in het pand een weg naar beneden. Daardoor ontstaat er een enorme ravage en kan er brand uitbreken. Erg vervelend, maar in verreweg de meeste gevallen komen de medewerkers dan snel genoeg weg. Tenzij er natuurlijk een bolbliksem door het gebouw schiet. Maar ja, die kans is echt uitzonderlijk klein.’