Bacteriën en schimmels komen overal voor. De meeste veroorzaken geen schade aan de gezondheid en veel van hen zijn zelfs nuttig voor mensen. Sommige kunnen echter wel ziekten veroorzaken. Ook plantaardige en dierlijke materialen kunnen gezondheidsschade veroorzaken. Op je werk kun je in aanraking komen met deze biologische agentia. In deze toolbox wordt besproken hoe je daarmee om moet gaan.

WAT ZIJN BIOLOGISCHE AGENTIA?
Biologische agentia zijn levende organismen en materialen afkomstig van organismen die een infectie, allergie of vergiftiging kunnen veroorzaken. Sommige virussen kunnen ook kanker veroorzaken.
Voorbeelden van schadelijke levende organismen zijn pathogene (ziekmakende) bacteriën (b.v. Lyme borreliose, Bacillus anthracis, Legionella Pneumophilia en Salmonellose), virussen (b.v. Hepatitis, Griep, Papilloma) en schimmels (b.v. voetschimmel, huidschimmel). Voorbeelden van schadelijke materialen afkomstig van organismen zijn huidschilfers, pollen en zaden, uitscheidingsproducten van dieren en giftige stoffen die door bacteriën (b.v. endotoxinen) en schimmels (b.v. aflatoxine) worden uitgescheiden.

Waar kunnen biologische agentia voorkomen?
In verschillende beroepen kunnen medewerkers in aanraking komen met biologische agentia.
In sommige beroepen wordt doelbewust met biologische agentia gewerkt, bijvoorbeeld voor productieprocessen of in onderzoekslaboratoria.
In andere beroepen komen biologische agentia voor als bijproduct. Voorbeelden zijn afvalinzameling (vuile naalden, plantaardig en dierlijk materiaal), agrarische industrie (plantaardige materialen), bakkerijen (tarwe en enzymen), boswachters en bosarbeiders (processierups, tekenbeet), gezondheidszorg (virussen van patiënten), dierenartsen (dierziekten) en afvalwaterzuivering (ontlasting).

RI&E biologische agentia
Of blootstelling aan biologische agentia kan voorkomen moet blijken uit de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E). Als blootstelling mogelijk is dan moeten maatregelen genomen worden om de blootstelling zoveel mogelijk te voorkomen dan wel te beperken.

Kwetsbare groepen
Bepaalde groepen medewerkers kunnen extra gevoelig zijn voor besmetting met biologische agentia. Bijvoorbeeld zwangere medewerkers en medewerkers met een verminderde weerstand. Bij deze groepen is het extra belangrijk om blootstelling te voorkomen.

Hoe kun je blootstelling voorkomen?
Maatregelen moeten worden genomen volgens het Biologisch Arbeidshygiënisch principe, waarbij de volgende voorkeursvolgorde wordt gehanteerd:

  • Bestrijding bij de bron (b.v. agens wegnemen, bron van agens wegnemen);
    Organisatorische maatregelen (b.v. geen blootstelling van kwetsbare groepen, voorlichting, werkplek schoonhouden);
  • Technische maatregelen (b.v. afscherming, Biohazard kasten, ‘no touch’ deuren en kranen, niet poreuze materialen toepassen);
  • Hygiënische maatregelen (b.v. handen wassen, contacten vermijden);
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (huid-, oog- en adembescherming waar nodig);
  • Vaccinatie;
  • Afspraken maken over wat te doen als medewerkers blootgesteld zijn;
  • Vroegtijdig symptomen van mogelijke ziekten signaleren zodat een arts gewaarschuwd kan worden. Medewerkers moeten worden voorgelicht over deze symptomen;
  • Diagnose stellen en starten met behandelen bij ziekte.

Wat kun je zelf doen?

  • Zorg dat je de biologische agentia in jouw werk en hun risico’s kent;
  • Neem de voorgeschreven veiligheids- en hygiënemaatregelen;
  • Zorg dat je de symptomen van mogelijke ziekten kent en trek tijdig aan de bel;
  • Meld een incident met biologische agentia direct, zodat de juiste maatregelen genomen kunnen worden.

Bronnen
Arbowet art. 3, 5
Arbobesluit hoofdstuk 4
AI-blad 9 Biologische agentia
AI-blad 32 Legionella
Boek Arbeid & Gezondheid 2013
http://www.arboportaal.nl/onderwerpen/gevaarlijke-stoffen/biologische-agentia
http://www.arbokennisnet.nl/images/dynamic/Dossiers/Gevaarlijke_stoffen/D_Biologische_agentia.pdf
http://www.kiza.nl/content/beroepen

Arbo Support kan u adviseren over risicobeheersing bij biologische agentia!

Bekijk & download productblad