Bestaat er in ons land zoiets als een tilnorm? En zo ja, hoe serieus moet die worden genomen?

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: Nederland kent geen echte algemene tilnorm. Maar sinds een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 18 juni 2007 wordt ook in ons land een uit Amerika overgewaaide ‘norm’, afkomstig van het National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), van 23 kg als maximaal toelaatbaar te tillen gewicht gehanteerd. Tilt een werknemer daarboven toch handmatig dan is bij eventuele aansprakelijkheidstelling de kans groot dat de werkgever, wegens het onvoldoende nakomen van de zorgplicht (art. 658 BW), wordt veroordeeld.

Casus
Waar ging het om in deze zaak? Een restaurantmedewerker werd, samen met drie collega’s, gevraagd te helpen met het verplaatsen van een 200 kilo zware oven. De medewerker krijgt last van zijn rug en raakt uiteindelijk arbeidsongeschikt. De kantonrechter veroordeelt de aansprakelijk gestelde werkgever tot het betalen van een schadevergoeding. Deze gaat echter in hoger beroep en krijgt gelijk van het gerechtshof. Het hof verwees daarbij naar een rapport van een geraadpleegde deskundige, die erop wees dat in de bouw het tillen van zakken cement van 50 kg. jarenlang een geaccepteerde en normale zaak was. Weliswaar geldt sinds 2003 in de bouw een tilnorm van 25 kg., maar die gold ten tijde van het voorval (1998) nog niet.

De Hoge Raad liet van het vonnis van het gerechtshof weinig over. Daarbij liet zij zich nadrukkelijk leiden door het advies van de plaatsvervangend procureur-generaal. Die verwees in zijn overwegingen onder meer naar de NIOSH-formule. Een rekenmethode, die kan worden gebruikt om in een gegeven tilsituatie uit te rekenen wat het toelaatbare tilgewicht is.

Status
Naar aanleiding van dit arrest is door vakbond FNV aangedrongen op een wettelijke regeling. Tot nu toe zonder resultaat. Economische bezwaren spelen op de achtergrond ongetwijfeld een grote rol. Neem bijvoorbeeld de Rotterdamse havens. Daar wordt veel getild, soms ver boven de tilnorm. Met een tilwet zou dat niet meer kunnen en loopt Nederland de kans de havenactiviteiten aan het buitenland te verliezen.

Omdat de tilnorm een wettelijke status ontbeert, controleert de Arbeidsinspectie niet actief op de naleving hiervan. Momenteel wordt in diverse branches door werkgevers en werknemers driftig gewerkt aan het inhoud geven van zogenaamde Arbo-catalogi. Als daarin een in onderling overleg vastgestelde tilnorm wordt vastgelegd, krijgt deze alsnog een formele status.