De veiligheid in de bouw neemt af door toenemende versnippering. Dat was in het kort de boodschap van Johan Galjaard, voorzitter van de Vereniging Nederlandse Constructeurs, onlangs op het congres ‘Veiligere Constructies in de Bouw’.

Hoezo versnippering?
‘Vroeger had je bouwbedrijven, nu aannemingsbedrijven. Dat zijn papieren ondernemingen die een bouwbestek opknippen in delen, en die uitbesteden aan verschillende partijen. De een levert de stenen, de volgende legt de vloer, de derde plaats daar een wandje op, nummer vier hangt daar een stalen frame in… enzovoort. En al die partijen weten alleen iets van hun eigen deelgebied.’

Is dat erg?
‘Nee, mits er iemand rondloopt die het overzicht heeft, die verstand heeft van het hele proces. En bij de bouw van het Twente-stadion was die er niet. Met de kapconstructie was helemaal niets mis. Het probleem was alleen dat de volgende partij er een gewicht aan ging hangen – zonder dat er al sprake was van stabiliteitverbanden. Je kunt niet van die mensen op de bouw verwachten dat ze dat inzien: daar moet een constructeur rondlopen die betrokken was bij het ontwerp.’

Waarom was die er dan niet?
‘Omdat het hele bouwproces alleen nog maar gericht is op winst, en niet op veiligheid. De constructeur die ooit het ontwerp heeft gemaakt, krijgt geen honorarium voor begeleiding van de uitvoering meer – en zal zich dus beperken tot het hoogst noodzakelijke. En waarom denkt u dat het proces zo is versnipperd? De aannemersbedrijven zijn voortdurend op zoek naar de goedkoopste aanbieder.’

Is dit dus hun verantwoordelijkheid?
‘Nee, die verantwoordelijkheid ligt bij meerdere partijen: ook bij de constructeur: die zou zo’n uitgeklede opdracht gewoon niet moeten aannemen. Maar de voornaamste verantwoordelijke is de eigenaar: het is tenslotte zijn gebouw. Het probleem is alleen dat die niet de benodigde kennis in huis heeft om de veiligheid te beoordelen. Daarom zou een coördinerend constructeur wettelijk verplicht moeten zijn. En dus ligt een deel van het probleem ook bij de overheid.’

En denkt u dat die hier iets aan gaat doen?
‘Je zou verwachten van wel. Het gaat tenslotte om gebouwen en bruggen, en daar maakt iedere burger gebruik van. Maar nee, de overheid trekt zich steeds verder terug.’

Het klinkt als een onoplosbaar probleem.
‘Dat is het zeer zeker niet. Want je ziet dat bouwbedrijven zelf actie beginnen te ondernemen. Die stellen nu tóch constructeurs aan die het hele proces kunnen overzien. Of ze besluiten in ieder geval om mensen daarvoor op te leiden. Dat is wel logisch ook, want weet u hoeveel de bouw jaarlijks kwijt is aan faalkosten? Vijf miljard euro. Daarbij vallen de kosten voor scholing en begeleiding volledig in het niet.’