Op je werk kun je te maken krijgen met verschillende veiligheids- en gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld blootstelling aan gevaarlijke stoffen of schadelijk geluid. Jouw werkgever moet ervoor zorgen dat blootstelling voorkomen wordt en dat jij jouw werk veilig en zonder schade aan jouw gezondheid kunt uitvoeren. Dat schrijft de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) voor. De Arbowet schrijft ook het maken van een risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) voor.

Wat is een RI&E
De RI&E is de basis van het Arbobeleid en de veiligheidsregels van een bedrijf. Met een RI&E worden namelijk de belangrijkste risico’s bij een bedrijf in kaart gebracht. Daarbij wordt getoetst of er voldoende veiligheidsmaatregelen zijn genomen om de risico’s zo klein mogelijk te maken (of de risico’s ‘beheerst’ zijn). Als blijkt dat bepaalde risico’s nog niet voldoende beheerst zijn, moeten extra maatregelen genomen worden. De maatregelen moeten worden vertaald in een plan van aanpak.

Risico-inventarisatie
De Arbowet schrijft voor welke onderwerpen in een RI&E aan bod moeten komen:

  • Arbo- en ziekteverzuimbeleid;
  • Arbeidsorganisatie en taakinhoud;
  • Psychosociale arbeidsbelasting;
  • Bedrijfshulpverlening;
  • Inrichting arbeidsplaatsen;
  • Blootstelling aan gevaarlijke stoffen;
  • Lichamelijke belasting;
  • Kantoorergonomie;
  • Fysische factoren (klimaat, geluid, verlichting, straling);
  • Arbeidsmiddelen;
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen.

De RI&E wordt uitgevoerd door het bekijken van documenten (bijvoorbeeld procedures en werkinstructies), interviews te houden met verschillende medewerkers en rondgangen uit te voeren door het bedrijf en langs de verschillende werkplekken. Een in 2012 verschenen Arbo-Informatieblad (AI-61) geeft uitvoerige informatie over het uitvoeren van een RI&E.

Risico-evaluatie
Per onderwerp worden de bevindingen in een rapport gezet: welke risico’s spelen er en welke veiligheidsmaatregelen zijn al aanwezig? Zijn de risico’s beheerst of zijn aanvullende veiligheidsmaatregelen nodig? Als middel om de grootte van een risico aan te geven wordt vaak gebruik gemaakt van een risicoscore. Afhankelijk van de hoogte van de risicoscore moet een verbetermaatregel met hoge, midden of lage prioriteit worden uitgevoerd.

Plan van aanpak
De aanbevelingen voor verbetering moeten worden vertaald in een plan van aanpak door actieverantwoordelijken aan te wijzen en deadlines te bepalen. Daarna moet het plan van aanpak worden uitgevoerd. Veiligheidsmaatregelen moeten altijd genomen worden volgens de arbeidshygiënische strategie: hierbij hebben bronmaatregelen de voorkeur, daarna collectieve maatregelen, gevolgd door individuele maatregelen. Als laatste niveau geldt het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Een maatregel mag alleen op een lager niveau worden genomen als een hoger niveau in deze strategie niet mogelijk is. Voorbeelden van maatregelen op verschillende niveaus zijn voor blootstelling aan gevaarlijke stoffen:

  • Bron: schadelijke stof vervangen door een veiliger alternatief;
  • Collectief: plaatsen van afscherming of een afzuiginstallatie;
  • Individueel: blootstellingsduur beperken door taakroulatie;
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen: adembescherming dragen.
  • Een levend document

Bij wijzigingen (bijvoorbeeld gewijzigde of nieuwe werkmethoden, wijzigingen in de installatie of in wet- en regelgeving) moet de RI&E worden aangepast. De RI&E is dus geen document dat doelloos in een kast hoort te staan. Het is een ‘levend’ document.

Wat heb jij aan een RI&E?
Als je wilt weten welke risico’s je tegen kunt komen in je werk en welke veiligheidsmaatregelen je moet nemen dan kun je dit opzoeken in de RI&E.

Wat kun jij doen?
Je moet de RI&E kennen, zodat je weet welke risico’s je kunt tegen komen. Je kunt aan de RI&E meewerken en zo de aandachtspunten die jij ziet in jouw bedrijf aankaarten. Als je dingen in je bedrijf signaleert die niet veilig zijn geef dit dan aan en zorg dat hier verbetermaatregelen op genomen worden. Als je dingen mist in de RI&E geef dit dan ook aan. Heb je zelf ideeën om de arbeidsomstandigheden te verbeteren? Vertel dit aan jouw leidinggevende. Zo kun jij jouw steentje bijdragen aan het verbeteren van de veiligheid in jouw bedrijf.

Werkinstructies, TRA en LMRA
De risico’s en te nemen veiligheidsmaatregelen van reguliere werkzaamheden (zoals bepaald met de RI&E) moeten zijn opgenomen in werkinstructies. Voor niet reguliere werkzaamheden of hoog risico werkzaamheden wordt in veel bedrijven gebruik gemaakt van een aanvullende methode van risicoanalyse: de Taak Risico Analyse (TRA). Met een TRA worden van een specifieke taak de mogelijke risico’s benoemd en wordt bepaald welke maatregelen nodig zijn om de risico’s te beheersen. Een Laatste minuut risicoanalyse (LMRA) dient er toe om vlak voor de werkzaamheden na te gaan of alle nodige veiligheidsmaatregelen genomen zijn. Zie ook de toolboxen TRA en LMRA.

Bronnen:
https://www.inspectieszw.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden/veiligheid_en_gezondheid/risicoinventarisatie_en_evaluatie_rie/
Arbo-Informatieblad 1 en 61
http://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbowet–en–regelgeving/arbozorg/arbeidshygienische-strategie.html
De RI&E in 100 vragen (Daan Speetjens, Walter Zwaard, Kluwer)
www.rie.nl

Arbo Support heeft veel ervaring met het maken van RI&E’s en adviseert u graag!

Bekijk & download productblad