Als je dan toch buiten je brood moet verdienen, kun je maar beter in de bouw werken. Want dan word je niet alleen beschermd door een vage bepaling in de Arbowet – de werkgever moet voorkomen dat de kou leidt tot gezondheidsschade – maar ook door de cao.

 

Als de gevoelstemperatuur uitkomt beneden de -6°, moet de bouwwerkgever namelijk in actie komen. Hij kan zijn medewerkers bijvoorbeeld beschermende kleding verstrekken, of hen op temperatuur houden met een hittekanon. En omdat gevoelstemperatuur een combinatie is van temperatuur en wind, heeft hij ook de mogelijkheid om de werkplek af te schermen, bijvoorbeeld met zeilen. En als dat allemaal niet helpt, zit er niets anders op dan het werk stil te leggen.

 

Ontslag
Zullen alle werkgevers zich hieraan houden? De afgelopen week speelde een van hen zich in de kijker door een medewerker te dreigen met ontslag. De man had namelijk gebruik willen maken van zijn recht op vorstverlet. Goed, dat conflict werd een dag later – na bemiddeling FNV Bouw & Infra – weer gesust. Maar een woordvoerder van de bond ziet dit incident een deel van een groter geheel. ‘In december 2010 hebben wij een onderzoek uitgevoerd. Toen bleek dat een op de drie werknemers werd gedwongen verder te werken. Ook bij een gevoelstemperatuur van minder dan – 6°. En zonder extra beschermende maatregelen.’

 

Steekproef
Overtuigend bewijs? Joop Letteboer, werkzaam voor werkgeversorganisatie Bouwend Nederland, is niet onder de indruk. ‘Noemen ze dat een onderzoek? Ze gaan gewoon wat vooraf gekozen bouwplaatsen af en stellen vragen aan waarschijnlijk vooraf geselecteerde medewerkers. Dat is toch geen representatieve steekproef!’

 

Letteboer zelf maakt zich weinig zorgen. ‘Er zijn geen aanwijzingen dat onze leden de CAO omzeilen. Mensen vragen me wel eens waarom er zoveel bouwvakkers doorwerken. Maar naar mijn ervaring zijn dat voor het overgrote gedeelte zelfstandigen. Die móéten wel de kou in: ze vallen niet onder een cao, en als ze niet werken krijgen ze ook geen inkomsten. En wat de rest betreft: ik zie wel eens werknemers klagen op televisie. Dat ze moeten doorwerken, en dat ze hun werkgever daar niet op durven aan te spreken. Heel vreemd, vind ik, want ze verschijnen wel herkenbaar in beeld.’

 

Haven
Voor wie nu gerustgesteld is: bovengenoemde cao-bescherming geldt, zoals gezegd, alleen voor de bouw. Hoe zit het met de rest van de openlucht-medewerkers? Bijvoorbeeld in de Rotterdamse havens? Hier moeten honderden mensen gewoon hun werk blijven doen, ook in de buitenlucht, ook in de kou. Welke bescherming genieten zij?

 

‘Geen idee’, zegt een woordvoerder van de haven. ‘Die mensen werken onder zo’n 40 à 50 cao’s, waar wij geen overzicht over hebben. Sterker nog: er zijn bedrijven waar ik alleen maar van weet wat ze doen. Hoe hun cao eruit ziet, of hoe ze met hun personeel omgaan, ik zou het je werkelijk niet kunnen vertellen. Volgens mij is daar nog nooit een journalist naar binnen geweest.’

 

Arbeidsinspectie
Een potentieel aandachtspunt voor de Arbeidsinspectie dus. Maar volgens voorlichter Magda de Vetten is de kou voor de inspectie geen speerpunt. ‘Je zit met hetzelfde probleem als met hitte: de een heeft er veel sneller last van dan de ander. Daar komt nog bij dat wij ons moeten concentreren op de branches en bedrijven met het hoogste ziekteverzuim en het hoogste aantal ongevallen.’

 

Maar bedenk wel: medewerkers hebben altijd een mogelijkheid om een klacht in te dienen. En dat kan altijd anoniem. Sterker nog: volgens De Vetten doet de inspectie zijn uiterste best om die anonimiteit te waarborgen. ‘Als wij vermoeden dat de betreffende medewerker misschien toch de schuld zal krijgen, pakken we het heel omzichtig aan. Dan komen we gewoon langs voor iets anders.’