Het is begin augustus als ik deze column schrijf. Afgezien van wat nieuws over de naweeën van de brand bij Chemie Pack, is het rustig aan het nieuwsfront. Wanneer deze column verschijnt, is waarschijnlijk Prinsjesdag al gepasseerd en weten we alles over de aanstaande bezuinigingen. We hebben er al het nodige over gehoord. Iedereen begrijpt dat er bezuinigd moet worden al verschillen de meningen over de omvang. Moeilijker wordt het als er plannen zijn om op de eigen toko te bezuinigen. Dat kan wel een beetje maar zeker niet zoveel als men van plan zou zijn, want dan gaat Nederland ongetwijfeld in barbarisme vervallen en zullen de ongelukken ons om de oren vliegen

Een mooi voorbeeld is de voorgenomen bezuiniging op het leger, welke resulteert in een teruggang van ca 70.000 naar 60.000 manschappen. Vakbonden en politici komen in het geweer. Nederland zal internationaal niets meer betekenen. Maar als je een beetje Europees denkt, en als alle lidstaten naar verhouding van de bevolkingsomvang dezelfde omvang van hun leger zouden hebben, dan geeft dit een Europese krijgsmacht met bijna 2 miljoen manschappen. Daarmee zou je toch bij heel wat internationale brandhaarden als vredestichter moeten kunnen optreden. Waarbij we ons ook nog moeten bedenken dat al die internationale taken blijkbaar pas belangrijk zijn geworden toen de Oostbloklanden ons hadden meegedeeld dat ze niet meer als vijand beschikbaar waren. Kortom mannen en vrouwen van het leger, een beetje omdenken en het komt vast goed.

Ook over de inspectieorganen van de overheid bereiken ons berichten dat er bezuinigd moet worden. Naast een efficiencyslag door samenvoeging van de vele inspectieorganen, vreest men ook voor inkrimping. Dit zal tot rampspoed leiden vinden ze zelf, want er moeten juist mensen bij. Kijk maar naar het ongeluk bij Chemie Pack en de geconstateerde tekortkomingen bij een aantal BRZO-bedrijven. Het is me nog niet precies duidelijk wat er precies mis is bij deze bedrijven, maar uit de berichtgeving moet ik concluderen dat administratief alles niet in orde was. Bij Chemie Pack haalde men de stommiteit uit om met een brander een bevroren pomp te willen ontdooien. Hoe kom je daar achter als inspectie, dat is zeker niet in de administratie en procedures terug te vinden.

Door de bezuinigingen en een komende sterke afname van de beroepsbevolking, zullen overheidinspecties gaan inkrimpen. Om de veiligheid in Nederland te kunnen waarborgen kan met niet simpel nog wat minder gaan doen, maar is een innovatieslag nodig. Privatisering zou een mogelijkheid kunnen zijn. Vreemd? Gedwongen door Europese regelgeving zijn voor drukapparatuur de taken van het vroegere Stoomwezen, overgenomen door private bedrijven. Deze bedrijven moeten voldoen aan strenge vastgelegde eisen t.a.v. onafhankelijkheid, deskundigheid en de manier van werken, waarop jaarlijks een controle door de Raad voor Accreditatie plaatsvindt. Kom daar maar eens om bij een overheidsdienst. Het systeem functioneert al weer een aantal jaren naar tevredenheid van het werkveld. De concurrentie stimuleert innovatie en de klantvriendelijkheid. De totale kosten zijn zeker niet toegenomen en komen nu niet meer ten laste van de gehele gemeenschap maar worden nu gelegd bij de te controleren bedrijven, waar ze horen.

Tegenstanders zullen meteen aanvoeren dat een commerciële club opdrachtgevers naar de mond zal praten. Een privaat inspectiebedrijf is echter zeer gebaat bij een integere dienstverlening, en op termijn ook de klanten hierbij gebaat zijn. Zou het toezicht bij Chemie Pack uitgevoerd zijn door een private partij, dan zou diens functioneren allang onder de loep genomen zijn. Bij disfunctioneren zouden er ongetwijfeld sancties zijn opgelegd en de negatieve publiciteit zou het einde van het bestaan kunnen betekenen. Al iets gehoord over het functioneren van de diverse overheidsinspecties en mogelijke sancties? Ik niet.

Privatisering van de overheidsinspecties: het zal er wel niet van komen. Zoals gebruikelijk zullen ze zelf invulling aan de bezuinigingen moeten geven en innovatie is nou eenmaal niet het sterkste punt van ambtelijke organisaties.

De column van Jan Kops (lector Industriële Veiligheid aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen)